Kapanan Boğazlar: Hürmüz ve Bâbülmendep şokları petrol, gaz, metal ve altın piyasalarını nasıl yeniden fiyatladı?
2026 krizi ve 2018'den bu yana 38 boğaz olayı: petrol, gaz, metaller, altın ve Türkiye. Uydu radarı, uydudan gaz alevleri, haber arşivi ve dış ticaret verisiyle.
Hürmüz koridorunda gemi sayısı, ilk kapanma (uydu radarı; ikincide −%81)
−%84
Irak'ın güney sahalarında tespit edilen alev gücü, ilk kapanma (NASA FIRMS, VIIRS)
+%94
fiziki Brent, 27 Şubat-7 Nisan; iki yıl vadeli yalnız +%13
−%17,7
ons altın, 27 Şubat-15 Eylül; TL bazında −%9,0
Veri kesiminden sonra (23 Eylül-1 Ekim 2026)
Analizler 22-24 Eylül verisine dayanıyor. Bu bölüm yayından önceki son günlerin doğrulanmış gelişmelerini özetliyor; Eylül verisi sonraki güncellemede analizlere girecek.
Diplomasi. Trump, İran'ın 25 Eylül'de sunduğu yedi günlük yol haritasını reddetti; ABD Katar aracılığıyla karşı öneri verdi, İran'a göre anlaşmazlık adımların sırasında (30 Eylül). Trump anlaşma olmazsa ara seçimlerden sonra harekâtın yeniden başlayabileceğini söyledi (1 Ekim).
Boğaz. UKMTO, 29 Eylül'de Hürmüz'de biri LNG tankeri üç tankerin kimliği belirsiz mermilerle vurulduğunu bildirdi; can kaybı yok. Kapanma sürüyor.
Irak. Petrol Bakanlığı'na göre Eylül ihracatı günde ortalama 2,6 milyon varil (22 Eylül); SOMO Basra Orta ve Ağır petrolde varil başına 26,5 ve 28 dolar indirim veriyor (Al Jazeera, 28 Eylül). Bölüm 1, Ağustos'taki toparlanmanın kamuya açık AIS tahminlerine yansımadığını gösteriyor.
Türkiye. TÜİK'e göre enerji ithalatı Ağustos'ta yıllık %33,8 artışla 6,46 milyar dolar oldu, Ocak-Ağustos'ta %10,2 arttı (30 Eylül; Bölüm 8). Irak 16 Eylül'den beri Basra petrolünü karayoluyla Kerkük'e taşıyor; günde yaklaşık 250 bin varil Ceyhan'dan ihraç ediliyor (24 Eylül).
Fiyatlar. Brent ön vade 30 Eylül'de 103,5 dolar (22 Eylül: 99,2); ons altın 4.187 dolar, gram altın 6.597 TL (22 Eylül: 4.376 dolar ve 6.867 TL). Kapanışlar Yahoo Finance.
Yönetici özeti
2026'da Hürmüz Boğazı iki kez kapandı. Kapanmayı uzaydan iki yoldan ölçtük. Sentinel-1 radar görüntülerinde Hürmüz geçiş koridorundaki gemi sayısı ilk kapanmada %80, ikincisinde %81 azaldı. NASA FIRMS'in VIIRS gece verisinde Irak'ın güney sahalarında tespit edilen alev gücü ilk kapanmada %84 azaldı; boğazı atlayan Kerkük-Ceyhan hattına bağlı kuzeyde azalmadı. Fiyat tarafında, 10-30 gün içinde yüklenecek Brent 27 Şubat-7 Nisan arasında %94 yükselirken iki yıl sonra teslim edilecek Brent %13 yükseldi. Rapor bu farkın nereden geldiğini ve şokun gaza, metallere, altına ve Türkiye'ye hangi kanaldan geçtiğini soruyor; 2018'den bu yana 38 boğaz olayı, 1,4 milyar kayıtlık haber arşivi ve Türkiye'nin dış ticaret verisi de hesaba giriyor.
Hürmüz boşaldı, boğazın dışı doldu. Sentinel-1 radar görüntülerinde Hürmüz koridorundaki gemi sayısı ilk kapanmada %80, ikincisinde %81 azaldı (Poisson modeli; beş noktada 407 görüntü). İkinci kapanmada boğazın dışındaki Füceyre'de gemi sayısı %46 arttı.
Irak'ın güneyinde alev gücü azaldı, kuzeyinde azalmadı. Güney sahalarında tespit edilen alev gücü ilk kapanmada %84 azaldı (NASA FIRMS, VIIRS); Basra'dan günlük ihracat 3,33 milyon varilden 79 bin varile indi (SOMO). Alev gücü üretim miktarı değil.
Güney Irak'ta alevler ikinci kapanmada çok daha güçlüydü. Hürmüz koridorunda iki kapanmanın farkı belirsiz (−%4; aralık −%50 ile +%85). Güney Irak'ta tespit edilen alev gücü ise ikinci kapanmada ilkinin yaklaşık dört katıydı; bu üretimin ölçüsü değil.
Irak'ın ihracatı toparlandı; kamuya açık AIS tahminleri bunu göstermedi. Irak yetkililerine göre Irak'ın ihracatı Temmuz'dan Ağustos'a %73 arttı; Kpler ve Vortexa Ağustos'u günde 2,2-2,3 milyon varil tahmin ediyor. IMF PortWatch'un Basra terminali yükleme tahmini ise yarıya indi; boğazdan geçen tanker yükü tahmini SOMO'nun Basra yüklemesinin yirmide biri kadardı.
Kriz vade eğrisinde yaşandı. 27 Şubat-7 Nisan arasında fiziki Brent %94, iki yıl vadeli Brent %13 yükseldi. 8 Nisan'daki ilk ateşkes iki günde ön vadedeki savaş priminin üçte birini, 24 aylık vadedekinin ise yalnız %7'sini sildi.
Fiyatı savaşın süresine dair sinyaller belirledi. 2026'da Brent'in en sert hareket ettiği on iki günün altısında fiyat düştü; bu düşüşlerin hepsi ateşkes ya da barış haberiyle geldi.
Hürmüz kapanınca Bâbülmendep hacim boğazına dönüştü. EIA'ya göre Bâbülmendep'ten geçen petrol 2025'in son çeyreğinde günde 5,4 milyon varilken 2026'nın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile çıktı.
Altın bu savaşta korumadı. Ons altın 27 Şubat-15 Eylül arasında dolar bazında %17,7, gram altın TL bazında %9,0 geriledi. Reel faiz ve dolar bu düşüşün, katsayıların hangi dönemden alındığına göre, %23 ile %60 arasını açıklıyor.
Alüminyumda kıtlık borsadan prime taşındı. LME stoku savaş öncesinin yarısına indi; ikinci kapanmada Avrupa ve Japonya'da teslim fiyatındaki artışın yarısından fazlası bölgesel primden geldi.
Türkiye'nin birincil alüminyum ithalatının yarısı Körfez ve Asya'dan deniz yoluyla geliyor. 2025'te %27'si Körfez'den, %23'ü Asya'dan deniz yoluyla geldi; İran'dan gelen %11 kara yoluyla girdi. Sınıflama menşe ve taşıma şekline göre.
1 · Uydudan ölçüm: Hürmüz'de gemi sayısı %80, Irak'ın güneyinde alev gücü %84 azaldı
AIS'e dayanan geçiş verisi gemilerin kendi yayınladığı kimlik sinyaline bağlı. Radar görüntüsünde ise gemi, sinyal olsun olmasın, koyu deniz yüzeyinde parlak bir iz olarak görünür. Hürmüz geçiş koridorunun Temmuz 2025'ten bu yana çekilen bütün Sentinel-1 görüntülerinde gemileri otomatik olarak saydık. Bir görüntüdeki gemi sayısının medyanı savaş öncesinde 40,5, ilk kapanmada 10, ikinci kapanmada 9,5'ti. Uydular arasındaki ölçüm farkını hesaba katan sayım modeline (Poisson) göre gemi sayısı ilk kapanmada %80, ikincisinde %81 azaldı. AIS'e dayanan geçiş sayısındaki düşüş %93'tü; EIA'nın hacim verisine göre kayıp %77. Üç seri farklı şeyleri farklı dönemlerde ölçtüğü için aradaki farkı AIS kaybına ya da yük hacmine çeviremiyoruz. Cao ve diğerleri (2026, The Innovation) aynı uydularla kapanmanın ilk haftasında boğazın ana geçiş kanalında %97 düşüş ölçtü; bizim sayımımız 14 ayı ve iki kapanmayı kapsıyor. Yöntemi çalışma notumuzda anlattık; kod ve veri Zenodo'da ve GitHub'da açık.
41 gemi · 30 Kasım 2025, savaş öncesi
9 gemi · 21 Eylül 2026, ikinci kapanma
Hürmüz geçiş koridoru, yaklaşık 70 x 50 km (Musandam ile Larak Adası arası). Sentinel-1C radar görüntüsü, 40 m; sarı halkalar sayılan gemiler. İki gün de gemi sayısı kendi döneminin medyanına en yakın gün, yani dönemin sıradan bir günü. Sentinel-1 RTC: Microsoft Planetary Computer, CC BY 4.0.
Aynı sayımı dört noktada daha yaptık. Körfez'in içindeki Ras Tanura açıklarında gemi sayısında anlamlı bir değişim görülmedi. Boğazın dışında kalan Füceyre demirleme alanında sayı ikinci kapanmada %46 arttı. Kızıldeniz'deki Yanbu'da sayı %32 arttı; ancak bu tahmin ikinci kapanmanın yalnız 6 görüntüsüne dayanıyor ve çoklu karşılaştırma düzeltmesinden (Holm) sonra anlamlı değil. Bâbülmendep'teki sayı ilk kapanmada belirgin biçimde değişmedi (+%6), ikinci kapanmadaki artış (+%22) da anlamlı değil. İlk kapanmada Füceyre ve Yanbu'da belirgin bir artış yoktu. Bu dağılım, gemilerin Körfez'in içinde yerinde kaldığı, dışarıdakilerin de boğazın önünde beklediği bir düzene işaret ediyor.
Şekil 1 · Raporda Şekil 1.3
Hürmüz koridoru boşaldı, boğazın dışındaki Füceyre doldu
Kaynak: Sentinel-1 RTC (Microsoft Planetary Computer, CC BY 4.0); MetalTakip sayımı. Aylık medyan, her konumda savaş öncesi (Temmuz 2025-Şubat 2026) medyanı = 100. Yalnız Sentinel-1C ve 1D görüntüleri: 1A görüntülerinde deniz yüzeyi daha parlak ve sayılan gemi daha az; farkın mekanizması belirlenmedi. Gemi tipi ayırt edilmez; sayım, görüntü anında alanda bulunan gemiyi ölçer.
Füceyre açıkları, 30 Ağustos 2026, 6 x 6 km yakın plan: her renkli çizgi bir gemi. Contains modified Copernicus Sentinel data 2026.
Uydudan alevler: Irak'ın güneyinde düştü, kuzeyinde düşmedi
Petrol sahalarında petrolle birlikte çıkan gazın işlenemeyen kısmı yakılır. Bu alevler VIIRS algılayıcısının (NOAA-21 ve Suomi NPP uyduları; veriler NASA FIRMS'ten) gece görüntülerinde sıcak nokta olarak görünür ve üretim kısılınca genellikle küçülür. Körfez, Irak, İran ve Umman'da 751 gecenin tespitlerinden savaştan önce düzenli yanan alev noktalarını ayırdık ve her gece bu noktalarda tespit edilen ışınım gücünü topladık. Irak'ın güney sahalarında tespit edilen alev gücü ilk kapanmada %84 azaldı (%95 güven aralığı −%88 ile −%79); ikinci uydudan elde edilen tahmin −%86. Payne Enstitüsü de Mart'ın ilk on gününde VIIRS Nightfire verisiyle Basra çevresinde sert bir düşüş buldu (Zhizhin ve Bazilian, 2026). Irak'ın petrol pazarlama kurumu SOMO'ya göre Basra'dan günlük ihracat Şubat'ta 3,33 milyon varilken Mayıs'ta 79 bin varile indi.
Boğazı atlayan Kerkük-Ceyhan hattına bağlı kuzeyde alev gücü azalmadı, %23 arttı (ikinci uydu +%14, anlamlı değil). Kuzeyin Ceyhan'a giden günlük ihracatı (Kerkük ve Kürdistan bölgesi petrolü) Şubat'ta 198 bin, Mayıs'ta 168 bin varildi. İki bölge aynı modelde karşılaştırıldığında güneyin alev gücü kuzeyinkine oranla %87 geriledi. Bulut güneydeki sonucu değiştirmiyor, kuzeydeki artışı küçültüyor: noktaların en az %90'ının açık havada görüldüğü gecelerde güneydeki düşüş %83 ile %85, kuzeydeki artış %13 ile %14 arasında. Bu yine de bir dönem karşılaştırması; savaş hasarını ve üretim kararlarını ayırmıyor. İkinci kapanmada Basra ihracatı SOMO'nun Ağustos raporuna göre günde 2,25 milyon varile çıktı, güneyde tespit edilen alev gücü de kısmen toparlandı.
Şekil 2 · Raporda Şekil 1.5
Körfez'in alevleri: en büyük düşüş Irak'ın güney sahalarında
Kaynak: NASA FIRMS (VIIRS 375 m, NOAA-21, gece geçişleri); MetalTakip hesaplaması. Renk: ilk kapanmada (2 Mart-13 Haziran 2026) gece başına tespit edilen alev gücünün 2025'in aynı günlerine göre değişimi; koyu kiremit %60'tan fazla düşüş, açık kiremit %20-60 düşüş, gri %20'den az değişim, açık mavi %20-60 artış, koyu mavi %60'tan fazla artış. Nokta boyu savaş öncesi alev gücü.
Şekil 3 · Raporda Şekil 1.6
Irak'ta alevler ihracatın yolunu izledi
Kaynak: NASA FIRMS; MetalTakip hesaplaması. Kalıcı alev noktalarında gece başına tespit edilen ışınım gücü, aylık medyan; savaş öncesi (Eylül 2024-Şubat 2026) medyanı = 100. Güney: Basra, Maysan, Zikar; kuzey: Kerkük ve Kürdistan bölgesi.
Bahreyn'de tespit edilen alev gücü ilk kapanmada %78 azaldı. Katar'daki daha küçük düşüş sağlam değil: çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra ve ikinci uyduda anlamlı değil. Hiç tespit olmayan 13 gecenin hepsinde noktaların çoğu bulut altındaydı; açık havada görülen gecelerde değişim −%15 ile −%19 arasında ve anlamlı değil. Boğazı atlayan yolu olan Suudi Arabistan ve Umman'da ilk kapanmada iki uyduda da anlamlı bir düşüş görülmedi. Tespit edilen alev gücü üretimle bire bir orantılı değil: BAE'de alev gücü ilk kapanmada %304, ikincisinde %201 arttı, Kuveyt'te ilk kapanmada düşüş görülmedi. Ham petrolü boru hattıyla taşıyabilen ama gazını satamayan bir tesisin gazı yakması bunu açıklayabilir; bu açıklamayı test etmedik.
İki kapanma: gemiler ikisinde de azdı, alevler ayrıştı
Hürmüz koridorunda radarın saydığı gemi iki kapanmada da savaş öncesinin yaklaşık beşte biri kadardı. İki kapanmanın farkı belirsiz: aynı modelde ikincinin ilkinden farkı −%4, %95 güven aralığı −%50 ile +%85 (p = 0,91); eşit oldukları da gösterilmiş değil. Karada ise güney Irak'ta tespit edilen alev gücü ikinci kapanmada ilkinin yaklaşık dört katıydı (bulut denetimli iki modelde +%315 ve +%329); bu oran üretimin dört katına çıktığını göstermez. Basra'nın günlük ihracatı Mayıs'taki 79 bin varilden Ağustos'ta 2,25 milyon varile çıktı.
Bu petrol denizden Körfez'in dışına ancak Hürmüz'den çıkabilir. Irak'ın toplam ihracatı da toparlanıyordu: iki Iraklı enerji yetkilisine göre Temmuz'da günde 1,35, Ağustos'ta 2,34 milyon varil; gemi takip şirketleri Vortexa ve Kpler Irak'ın Ağustos ihracatını 2,30 ve 2,17 milyon varil olarak tahmin etti (Reuters, 2 Eylül 2026). Kargolar Çin ve Hindistan'a gitti; İran'ın bazı Irak tankerlerinin geçişine izin verdiği bildirildi. Bu toparlanma kamuya açık AIS verisine dayanan tahminlere yansımadı: IMF PortWatch'un Basra petrol terminali için tahmin ettiği yükleme Temmuz'da günde 0,60, Ağustos'ta 0,30 milyon varildi; Ağustos tahmininin SOMO yüklemesine oranı %13 (savaştan önce aylık %49-85). Boğazdan geçen tanker yükü tahmini yirmide bir kadardı. Bu oranlar iki tahmini karşılaştırıyor; Basra petrolünün AIS'te görülen payı değiller. Lloyd's List Intelligence Ağustos'ta İran bağlantısı olmayan en az 112 ham petrol tankeri geçişi saydı (Temmuz'da en az 72); PortWatch'ta iki yöndeki bütün tanker geçişleri 148'den 58'e indi. Kapsamları farklı iki göstergenin zıt yönde hareket etmesi ciddi bir izleme uyuşmazlığı; farkın AIS kapsamından, tespitten, yük tahmininden ya da gemilerin yayın kapatmasından ne kadar geldiğini bu toplu verilerle ayıramıyoruz. Basra açıklarında radarla saydığımız gemi sayısında ikinci kapanmanın tamamında kalıcı bir artış görülmedi; Ağustos içinde inen yörüngedeki geçici artış (30 günde +12,8 gemi; temkinli aralık −6,0 ile +31,5) dışlanamıyor. Gemi sayısı yük stoku değil.
Şekil 4 · Raporda Şekil 1.8
Basra açıklarında gemi sayısı kalıcı olarak artmadı
Kaynak: Sentinel-1 RTC (Microsoft Planetary Computer, CC BY 4.0); SOMO; MetalTakip sayımı. Çıkan yörünge, yalnız Sentinel-1C ve 1D. Kesikli yatay çizgi savaş öncesi medyanı. Kırmızı kesikli çizgi gözlenen stok ya da tahmin değil, varsayımsal bir ölçek: Ağustos yüklemesinin (günde 2,25 milyon varil) her 2 milyon varili ayrı bir VLCC olarak kutuda kalsaydı eklenecek gemi sayısı; kutudaki boş kapasite ve çıkışlar modellenmedi.
2 · Şokun anatomisi
Hürmüz'ün kapanması fiyatlara yedi kanaldan geçti: ham petrol; fiziki prim; rafine ürünler; gaz; navlun; faiz ve altın; metaller. Türkiye'ye ise dört yoldan ulaştı: enerji faturası, alüminyum tedariki, gram altın ve İran gazı.
Şekil 5 · Raporda: Şokun anatomisi
Yedi aktarım kanalı ve Türkiye'ye dört etki
Kaynak: EIA, IEA, QatarEnergy, Baltic Exchange, LME, CME, ICE, LBMA, TÜİK, EPDK, UN Comtrade; MetalTakip hesaplamaları. Rakamlar 27 Şubat 2026'ya göre değişim ya da belirtilen dönemin değeri.
3 · Petrol: kriz vade eğrisinde yaşandı
Savaşın ilk beş haftasında 10-30 gün içinde yüklenecek fiziki Brent varil başına 71 dolardan 138 dolara çıktı. Aynı günlerde iki yıl sonra teslim edilecek petrolün fiyatı 66 dolardan 74 dolara yükseldi. Vade eğrisi, piyasanın kapanmayı ciddiye aldığını ama kalıcı saymadığını gösteriyor: artış ön vadede yoğunlaştı. Haziran'da boğaz açılınca spot fiyat savaş öncesinin %4 altına indi; 24 aylık vade ise dipte bile %5,5 yukarıdaydı. 2025'teki kısa savaşta aynı vade ateşkes günü başladığı yere dönmüştü.
Şekil 6 · Raporda Şekil 2.1
Spot yandı, iki yıl sonrası ısındı
Kaynak: EIA (Dated Brent, 15 Eylül'e kadar), ICE, CME Brent kontratları; MetalTakip hesaplamaları. Açık altın bantlar boğazın kapalı olduğu dönemler.
Tırmanma ve ateşkes farklı ritimde fiyatlandı. 2026'daki tırmanma olaylarında Brent ilk iki günde ortalama %3,9 yükseldi ve yükseliş iki hafta sürdü; ateşkes haberleri ise fiyatı tek günde indirdi. 2018'den bu yana 39 olayı (38 boğaz olayı ve karşılaştırma için 2019 Abqaiq saldırısı) kapsayan olay çalışmasında Hürmüz'deki gerilim azalma olayları, tırmanma olaylarının yaklaşık iki katı büyüklükte tepki üretti. Olay sayısı az olduğu için oranın kendisi belirsiz; güvenle söylenebilecek olan ritim farkı.
Şekil 7 · Raporda Şekil 1.10
Hangi şok neyi oynattı?
Kaynak: MetalTakip olay çalışması. Rakam yazılı hücreler yaklaşık %5 düzeyinde anlamlı (|z| ≥ 1,96). Kırmızı yükseliş, mavi düşüş.
4 · Hürmüz ve Bâbülmendep: iki boğaz, iki işlev
EIA'ya göre Hürmüz'den geçen petrol iki çeyrekte günde 21,6 milyon varilden 4,9 milyon varile indi. Körfez'in boğazı atlayan hatlarından ihracat Nisan başında günde 7,2 milyon varile çıktı (IEA). Olağan zamanda Bâbülmendep'teki bir aksama yalnızca Asya-Avrupa yolunu uzatır; Hürmüz kapanınca boğaz, Yanbu'dan Asya'ya giden Suudi petrolünün geçmek zorunda olduğu kapı oldu. EIA'ya göre Bâbülmendep'ten geçen petrol 2025'in son çeyreğinde günde 5,4 milyon varilken 2026'nın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile çıktı. Eylül'de Doğu-Batı boru hattı kapandıktan sonra fiziki Brent'in yeniden 130 doların üstüne çıkması bu bağımlılığa işaret ediyor.
Kaynak: EIA (boğaz akışları), IEA Petrol Piyasası Raporu Nisan 2026, Natural Earth. Boru hattı güzergâhları şematiktir.
5 · Altın 2026 Hürmüz krizinde neden korumadı?
Ons altın 27 Şubat-15 Eylül arasında dolar bazında %17,7 değer kaybetti. ABD 10 yıllık faizindeki yaklaşık 100 baz puanlık artışın 90 baz puanı reel faizden geldi; başabaş enflasyon neredeyse değişmedi. Piyasa, petrolden gelecek enflasyondan çok sıkılaşan bir Fed'i fiyatladı. Reel faiz ve dolar düşüşün, katsayıların hangi dönemden alındığına göre, %23 ile %60 arasını açıklıyor. Vadeli işlem fonlarının net uzun pozisyonu Nisan sonuna kadar biraz azaldı, sonra arttı; modelde düşüşü açıklayan bileşen fonlar değil. Satış tarafında Kuzey Amerika'daki altın fonları ile Türkiye, Rusya ve Azerbaycan'ın resmî kurumları öne çıktı. Çin'in ilk yarıda ithal ettiği 764 ton, bir yıl öncesinin 2,4 katı, düşüşü durdurmadı.
Şekil 9 · Raporda Şekil 6.1
Reel faiz ve dolar düşüşün bir kısmını açıklıyor
Kaynak: LBMA, ABD Hazinesi, ICE; MetalTakip hesaplamaları. Haftalık regresyon; katsayılar 2017-2021 ve 2023-2025 dönemlerinden.
Savaşta korelasyonlar da değişti: Brent ile küresel hisseler arasındaki korelasyon +0,29'dan −0,49'a inerek işaret değiştirdi, altınla hisseler arasındaki korelasyon ise +0,15'ten +0,44'e çıktı. Bu krizde hisseler düşerken petrol yükselme eğilimindeydi, altın ise hisselerle birlikte düştü. Bunlar korelasyon; ağırlığı ve maliyetiyle uygulanmış bir korunma stratejisini test etmedik.
6 · Türkiye: Hürmüz'e fiziksel bağ petrolde zayıf, alüminyumda güçlü
EPDK'ya göre 2025'te Türkiye'nin ham petrol ithalatının %47,7'si Rusya'dan, %11,8'i Kazakistan'dan geldi. Körfez menşeli pay (Irak %15,8, Suudi Arabistan %7,0) beşte biri biraz aşıyor ve bunun da bir kısmı Hürmüz'ü kullanmıyor. Fiyatta ise Türkiye Brent'e açık: Rus petrolü de Brent'e göre fiyatlanıyor ve fiyat artışı faturaya gecikmeyle yansıyor; enerji ithalatı faturası Ağustos'ta bir yıl öncesine göre %33,8, Ocak-Ağustos'ta %10,2 arttı (TÜİK). Asıl fiziksel maruziyet alüminyumda. UN Comtrade verisine göre 2025'te 4,71 milyar dolarlık birincil alüminyum ithalatının %27'si Körfez'den, %23'ü Asya'dan deniz yoluyla geldi. Bu sınıflama menşe ve taşıma şekline dayanıyor; gemilerin fiilen izlediği rotayı ölçmüyor.
Şekil 10 · Raporda Şekil 8.1
Türkiye'nin birincil alüminyum ithalatı, menşe ve taşıma şekline göre
Kaynak: UN Comtrade (Türkiye beyanı, 2025, GTİP 760110 ve 760120, değer ve taşıma şekline göre); MetalTakip sınıflandırması. Sınıflar rota maruziyetini gösterir; gemilerin izlediği güzergâh ölçülmedi.
Altın TL bazında da kaybettirdi: gram altın 27 Şubat-15 Eylül arasında %9,0 geriledi. GDELT verisine göre Türkçe kaynaklar Hürmüz'den, toplam haber hacimlerine oranla küresel basının yaklaşık altı katı sıklıkla söz etti. Bu oran savaştan önce de benzerdi (2025'te 6,1): Türkçe basının Hürmüz'e ilgisi yapısal.
7 · 22 Eylül'den sonraki 60 işlem günü: üç senaryo
Rapordaki simülasyon, boğazla ilgili üç senaryonun her biri için tek bir soru soruyor: bu senaryo gerçekleşirse, geçmişte benzer durumlarda fiyatlar sonraki 60 işlem gününde nasıl hareket etti? İlk on gün için açılış ilanı senaryosunda Hürmüz'deki dört açılış ya da ateşkes ilanının (ikisi bir gün içinde bozuldu), tırmanma senaryosunda arzı doğrudan vuran altı olayın gerçekleşmiş yolu kullanılıyor; kapanma sürer senaryosunda bu aşama yok. Sonraki günler, olayın ardından gelen açık ya da kapalı boğaz döneminin günlük hareketlerinden beşer günlük bloklarla örnekleniyor. Tahmin değildir; senaryoların gerçekleşme olasılığı verilmez.
Brent'in 60 işlem günü sonraki medyanı açılışta 94, kapanma sürerse 99, tırmanmada 113 dolar; tırmanmada %80 aralığı 81-167 dolar. Yöntemi geçmişe uyguladığımızda gerçekleşen yollar günlerin ortalama %76'sında %80 bandının içinde kaldı; Haziran'daki kalıcı açılışın getirdiği düşüşü ise olduğundan küçük gösterdi.
Brent, üç senaryo, 60 işlem günü (25 saniye).
Başlangıç: 22 Eylül, 99 $/varil. Açık bant %10-90, koyu bant %25-75, çizgi medyan.
Brent: 20 ve 60 işlem günü sonra medyan ve %80 aralığı
Senaryo
20 gün sonra
60 gün sonra
Açılış ilanı
9579-118
9473-131
Kapanma sürer
10081-123
9969-144
Tırmanma yayılır
11588-146
11381-167
Tahmin değildir; senaryoların gerçekleşme olasılığı verilmez. Her senaryo, geçmişte yaşanmış benzer olayların ilk 10 gününü ve ardından gelen rejimin (açık ya da kapalı boğaz) günlük hareketlerini birleştirir; senaryo başına 10.000 yol. Kaynak: MetalTakip simülasyonu; veri ICE, EIA, LBMA, Yahoo Finance.
8 · Bir sonraki şokta hangi göstergeler izlenmeli?
Petrol opsiyon oynaklığı (OVX) 60'ın üstünde: kriz rejimi.
Dated Brent ile ICE ön vade farkı 5 doların üstünde: fiziki kargo vadeli piyasadan kopuyor.
New York dizel marjı 50 doların üstünde: ürün kıtlığı; bu krizde 31 dolardan 102 dolara çıktı.
LME alüminyum stoku 300 bin tonun altında: düşük borsa stoku. Avrupa primi 400 doların üstündeyse teslim kıtlığı.
Savaş riski sigorta primi gövde değerinin %1'inin üstünde: yüksek savaş riski maliyeti.
Hürmüz'ün haberdeki payı on binde 5'in üstünde: tırmanma dönemi (2019 ve 2025 zirveleri 11-14, 2026 zirvesi 100'e yakın).
Bunlar bu krizde hareket eden göstergeler. Eşikler bu krizin ve 2019-2025 olaylarının gözlemine dayanan dikkat eşikleridir; tek başına alım satım sinyali üretmez.
9 · Yöntem ve veri
Olay çalışması. 2018-2026 arasındaki 38 boğaz olayı ve karşılaştırma için 2019 Abqaiq saldırısı. Normal getiri sabit ortalama modeliyle, olaydan 11 işlem günü önce biten 120 günlük pencerede tahmin edildi; öteki olayların penceresi dışlandı.
Vade eğrisi. 12 ve 24 aylık sabit vadeli Brent, CME kontratları arasında doğrusal interpolasyonla kuruldu.
Uydu radarı. Sentinel-1 RTC görüntüleri (Microsoft Planetary Computer), VH polarizasyon. Sabit parlak hedefler savaş öncesi görüntülerin medyanıyla maskelendi; eşik, deniz yüzeyi medyanının 9 dB üstü. Yüzde değişimler, dönem ve uydu kuklalı Poisson modelinden (dayanıklı standart hata). Gemi tipi ayırt edilmez; sayım görüntü anındaki gemiyi ölçer, geçişi değil.
Gaz alevleri. NASA FIRMS'in VIIRS 375 m gece tespitleri (ana seri NOAA-21, ikinci uydu Suomi NPP); savaş öncesinde düzenli yanan noktalarda gece başına tespit edilen ışınım gücü, dönem ve takvim ayı kuklalı Poisson (PPML) modeliyle. Bulut ve kapsama için NOAA-21'in 3.111 Level-2 granül çifti kullanıldı. Irak ihracatı SOMO'nun aylık raporlarından, AIS'e dayanan geçişler IMF PortWatch'tan.
Haber verisi. Endeksler GDELT Project'in BigQuery üzerindeki açık verisinden MetalTakip tarafından üretildi.
Doğrulama. Başka kurumlara ait 17 iddia birincil kaynaklarında kontrol edildi (47 kalem: 28 doğrulandı, 3 farklı, 6 bulunamadı, 10 yalnız ikincil kaynakta); farklılar düzeltildi, bulunamayanlar çıkarıldı.
Dağlı, Y. O. ve Özpolat, E. (2026). Kapanan Boğazlar: Hürmüz ve Bâbülmendep şokları petrol, gaz, metal ve altın piyasalarını nasıl yeniden fiyatladı? Darboğaz Serisi, Sayı 1. MetalTakip Sektörel Araştırma, Eylül 2026. https://www.metaltakip.com/arastirma/kapanan-bogazlar
Sürümler: rapor Eylül 2026 (ilk yayın); çalışma notu 1.6; veri ve kod paketi 1.4.1. Düzeltmeler bu sayfada tarih ve etkilenen sürümle birlikte duyurulur.
Hürmüz Boğazı 2026'da kapandığında petrol fiyatı ne kadar yükseldi?
Kapanmanın ilk beş haftasında (27 Şubat-7 Nisan) 10-30 gün içinde yüklenecek fiziki Brent varil başına 71 dolardan 138 dolara, yani %94 yükseldi. İki yıl sonra teslim edilecek Brent ise aynı dönemde yalnızca %13 arttı. Vade eğrisi, piyasanın kapanmayı ciddiye aldığını ama kalıcı saymadığını gösteriyor: artış ön vadede yoğunlaştı.
Altın 2026 Hürmüz krizinde neden değer kaybetti?
Ons altın 27 Şubat-15 Eylül arasında dolar bazında %17,7 düştü. Aynı dönemde ABD 10 yıllık reel faizi 90 baz puan yükseldi; piyasa, petrolden gelecek enflasyondan çok sıkılaşan bir Fed'i fiyatladı. Reel faiz ve dolar düşüşün, kullanılan katsayılara göre, %23 ile %60 arasını açıklıyor. Satış tarafında Kuzey Amerika'daki altın fonları ile Türkiye, Rusya ve Azerbaycan'ın resmî kurumları öne çıktı.
Hürmüz kapanınca Bâbülmendep neden önemli hale geldi?
EIA'ya göre Bâbülmendep'ten geçen petrol 2025'in son çeyreğinde günde 5,4 milyon varilken 2026'nın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile çıktı. IEA'ya göre Suudi Arabistan Mart'ta Yanbu'dan Asya'ya günde 3,7 milyon varil gönderdi; bu petrolün Asya'ya ulaşmak için Bâbülmendep'ten geçmesi gerekiyordu. Olağan zamanda bir aksamanın yalnızca yolu uzattığı boğaz, bir hacim boğazına dönüştü.
Hürmüz krizinde Türkiye'nin ithalatı fiziksel olarak en çok hangi kalemde açıktı?
Petrolde fiziksel bağ zayıf: EPDK'ya göre 2025'te ham petrol ithalatının %47,7'si Rusya'dan, %11,8'i Kazakistan'dan geldi. Alüminyumda ise menşe ve taşıma şekline göre birincil alüminyum ithalatının %27'si Körfez'den, %23'ü Asya'dan deniz yoluyla geldi. Fiyatta Türkiye Brent'e açık: enerji ithalatı faturası Ağustos'ta bir yıl öncesine göre %33,8, Ocak-Ağustos'ta %10,2 arttı (TÜİK).
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği uydudan nasıl ölçüldü, ne kadar azaldı?
Sentinel-1 radar görüntülerinde Hürmüz geçiş koridorunda saydığımız gemi sayısı ilk kapanmada %80, ikinci kapanmada %81 azaldı (Poisson sayım modeli). AIS'e dayanan geçiş sayısı %93, EIA'nın hacim tahmini %77 düştü; üç seri farklı şeyleri farklı dönemlerde ölçtüğü için aradaki fark AIS kaybına ya da yük hacmine çevrilemez. Boğazın dışındaki Füceyre demirleme alanında ise gemi sayısı ikinci kapanmada %46 arttı.
Doğrudan göstermiyor, ama güçlü bir iz var. NASA FIRMS'in VIIRS gece verisinde Irak'ın güney sahalarında tespit edilen alev gücü ilk kapanmada %84 azaldı; aynı aylarda Basra'dan günlük ihracat 3,33 milyon varilden 79 bin varile indi. Boğazı atlayan Kerkük-Ceyhan hattına bağlı kuzeyde alev gücü azalmadı. Alev gücü üretim miktarı değil ve üretimle bire bir ilerlemez. Bulutlu geceler ayıklandığında da güneydeki düşüş %81 ile %85 arasında kalıyor.
İkinci kapanmada Basra'nın yüklediği petrol nereye gitti?
Reuters'a göre kargolar Çin ve Hindistan'a gitti. SOMO'ya göre Basra Ağustos'ta günde 2,25 milyon varil yükledi; Irak'ın toplam ihracatı için Irak yetkilileri 2,34, Vortexa 2,30, Kpler 2,17 milyon varil veriyor. Bu toparlanma kamuya açık AIS'e dayalı tahminlere yansımadı: IMF PortWatch'un tahminleri Basra terminalinde SOMO yüklemesinin %13'ü, boğazda yirmide biri kadardı. Lloyd's List Intelligence aynı ay İran bağlantısı olmayan en az 112 ham petrol tankeri geçişi saydı. Farkın ne kadarının AIS'te görünmeyen geçişlerden, ne kadarının kapsama ve tahmin farklarından geldiği bu toplu verilerle ayrılamıyor. Basra açıklarındaki radar sayımında ikinci kapanmanın tamamında kalıcı bir artış görülmedi.
Rapordaki veriler nereden geliyor?
Fiyatlar LBMA, LME, ICE, CME ve EIA'dan; boğaz akışları EIA'dan; dış ticaret UN Comtrade, TÜİK ve EPDK'dan; haber verisi GDELT Project'ten (BigQuery); uydu görüntüleri Copernicus Sentinel-1 ve Sentinel-2'den, gaz alevi tespitleri NASA FIRMS'ten, Irak'ın ihracatı SOMO'dan, AIS'e dayanan geçişler IMF PortWatch'tan. Başka kurumlara ait 17 iddia birincil kaynaklarında kontrol edildi (47 kalem: 28 doğrulandı, 3 farklı, 6 bulunamadı, 10 yalnız ikincil kaynakta); farklılar düzeltildi, bulunamayanlar çıkarıldı. Olay çalışması ve analizler MetalTakip'in kendi hesaplamasıdır.
Platformun veri hatlarını ve yayın altyapısını işletiyor. Kapanan Boğazlar araştırmasını tasarladı, veriyi toplayıp analiz etti, görselleştirmeleri hazırladı ve ilk taslağı yazdı; çalışmanın sorumlu yazarıdır.
ODTÜ İstatistik bölümü mezunu; Akbank'ta on yıl iç denetim ve kredi izleme görevlerinde çalıştı. Kapanan Boğazlar çalışmasında veri ve analiz denetimlerini inceledi, yöntemi gözden geçirdi ve metni düzeltti.
Katkılar: Yusuf Oskay Dağlı: kavramsallaştırma, veri toplama, yöntem, yazılım, analiz, görselleştirme, ilk taslağın yazımı ve proje yönetimi. Ebru Özpolat: istatistiksel doğrulama, yöntemin gözden geçirilmesi ve metnin düzeltilmesi.
Çıkar beyanı: Yazarlar, kıymetli madenler, metaller ve enerji üzerine piyasa verisi ve araştırma yayımlayan MetalTakip'in kurucu ortaklarıdır. Ebru Özpolat ayrıca bir kripto para borsasında Risk Direktörüdür; bu kurumun çalışmada rolü yoktur. Çalışma dış fon almadı. Rapor bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
Denetim: Uydu analizleri (radar ve gaz alevleri) ChatGPT (OpenAI) ile üç turda koddan ve veriden yeniden üretildi; Claude (Anthropic) her bulguyu veriyle sınadı, Ebru Özpolat denetimleri inceledi. Bulut ve kapsama denetimi bu turlardan sonra eklendi; iki kapanmanın karşılaştırması ve Basra testi dördüncü, dar kapsamlı bir turda denetlenip düzeltildi; yayın öncesi kapanış kontrolünden sonra Basra karşılaştırmasının yorumu yeniden yazıldı. Bu tur ham radar sayımını ve lisanslı Dated-ICE serisini bağımsız olarak yeniden üretmedi; PortWatch liman verisi ve Basra'ya ilişkin haberler ondan sonra eklendi. Fiyat, altın, metal, Türkiye ve senaryo bölümleri bu turların dışındadır.
Raporu indirin, çalışma notunu okuyun
55 sayfa, 41 şekil: uydu ve haber verisi, Türkiye maruziyet haritası ve izleme paneliyle raporun tam PDF sürümü e-postanıza gelsin.